Temel sorun: Toronto’nun büyük etkinlik tesisleri kentin en güneyinde sıkışmış durumda

Toronto, yaklaşık yedi milyon kişilik bir metropoliten bölgeye dönüşmüştür. Ancak büyük spor ve etkinlik altyapısının önemli bölümü hâlâ güneydeki downtown ve göl kıyısı kuşağında yoğunlaşmaktadır. BMO Field, Rogers Centre, Scotiabank Arena ve birçok büyük etkinlik varlığı waterfront veya downtown çekirdeğine çok yakındır.

Kentin nüfusu ve istihdamı çekirdek çevresinde daha yoğunken bu coğrafya daha anlamlıydı. Ancak Greater Toronto Area; kuzeye, kuzeybatıya, kuzeydoğuya ve batıya doğru büyüdü. North York, Vaughan, Markham, Richmond Hill, Mississauga, Brampton ve diğer banliyö koridorlarındaki konut büyümesi gerçek talep merkezini değiştirdi.

Nüfus downtown waterfront’tan uzaklaştıkça, taraftarlar ve etkinlik ziyaretçileri de tesislerden uzaklaştı. Sonuç yapısal bir uyumsuzluktur: Bölgenin insanları geniş bir metropoliten alana dağılırken, en büyük etkinlik tesislerinin önemli bölümü hâlâ bu bölgenin güney ucunda sabit kalmıştır.

BMO Field erişilebilir, ancak metropoliten ölçekte merkezi değildir

BMO Field; Exhibition Place, GO Transit erişimi, TTC tramvay ve otobüs bağlantıları, yakın yol ağı ve waterfront etkinlik bölgesinin görünürlüğü gibi avantajlara sahiptir. Bunlar gerçek avantajlardır. Ancak erişilebilir olmak, optimum konumda olmakla aynı şey değildir.

GTA’nın kuzey ve kuzeybatı bölgelerinden gelen taraftarlar için göl kıyısındaki bir stadyum uzun ve dolaylı bir yolculuk anlamına gelebilir. Maç günlerinde, konserlerde ve büyük etkinliklerde sorun yalnızca tesise gidiş değildir. Daha zor mesele, etkinlik sonrası dağılmadır: On binlerce insanın aynı anda sınırlı transit, yol, otopark ve yaya kapasitesiyle aynı yerden ayrılması gerekir.

Bir tesis büyük bir metropoliten alanın güney kenarında yer aldığında, her etkinlik bölgenin büyük bir bölümünü downtown veya yakın downtown altyapısından geçirmek zorunda bırakır. Zaman içinde bu durum pahalı ulaşım iyileştirmeleri, etkinlik yönetimi önlemleri, geçici kapasite çözümleri ve tekrarlanan kamu harcamaları baskısı yaratır.

Futbola özgü hata: Talep yalnızca downtown talebi değildi

Futbola özgü bir stadyum yalnızca genel nüfus yoğunluğu veya downtown etkinlik talebiyle planlanmamalıdır. Futbol talebinin kendi coğrafyası vardır. Bu talep yaş, hane yapısı, gelir, kulüp bağlılığı, gençlik katılımı, göçmen toplulukları, kültürel arka plan ve maçlara düzenli katılabilme kapasitesiyle şekillenir.

Toronto örneğinde bu konu çok önemlidir. Güçlü futbol kültürüne sahip birçok topluluk downtown çekirdeğinin dışında, metropoliten alanın kuzey, kuzeybatı, kuzeydoğu ve batı kesimlerinde yaşamaktadır. Bu toplulukların önemli bölümü futbolun baskın spor olduğu ülkelerle kültürel bağlara sahip göçmen ve ikinci kuşak topluluklardan oluşur.

Bu, etnik kökenin tek başına katılımı belirlediği anlamına gelmez. Anlamı şudur: Ciddi bir stadyum modeli, futbol ilgisinin harita üzerinde eşit dağılmadığını kabul etmelidir. Bir futbol stadyumu yalnızca kentin eğlence bölgesine değil, tekrar eden maç günü talebini oluşturma olasılığı yüksek topluluklara da yakın konumlanmalıdır.

Kaçırılan Dünya Kupası fırsatı

Dünya Kupası yalnızca iyileştirmeler için bir son tarih olarak görülmemeliydi. Kuşaklar arası bir karar tetikleyicisi olarak kullanılabilirdi: Toronto sınırlı bir göl kıyısı stadyumuna yatırım yapmaya devam mı etmeli, yoksa daha dengeli bir metropoliten konumda yeni ve çok amaçlı bir stadyum mu inşa etmeliydi?

Toronto, Dünya Kupası’nı yalnızca etkinlik barındırma sorunu olarak ele almak yerine uzun vadeli bir altyapı kararı olarak değerlendirebilirdi. Yeni bir stadyum yalnızca birkaç turnuva maçı için değil; futbol, Kanada futbolu, konserler, kongreler, topluluk etkinlikleri, perakende, konaklama ve yıl boyu gelir üretimi için tasarlanabilirdi.

Optimizasyonun önemi burada ortaya çıkar. Bir stadyum kararı, şehir yenileme, geçici kapasite veya kademeli iyileştirmelere bağlanmadan önce alternatifleri karşılaştırmalıdır. Soru BMO Field’ın etkinlik düzenleyip düzenleyemeyeceği değildir. Soru, farklı bir konum ve konseptin tüm bölge için çok daha yüksek değer üretip üretemeyeceğidir.

Sarus Optimizer sonuçları neyi gösteriyor?

Stadyum optimizasyon çalışması çok farklı bir stratejik yöne işaret ediyor: Highway 401 koridorunda, özellikle Yonge Street ile Pearson Havalimanı arasındaki geniş bantta veya buna benzer metropoliten erişimi güçlü bölgelerde daha büyük, çok amaçlı bir stadyum. Bu koridor, yalnızca downtown waterfront’a değil, GTA’nın bütününe hizmet etmek için çok daha güçlü konumdadır.

Modelde konum, havza nüfusu, ulaşım kapasitesi, yolculuk maliyeti, etkinlik karması ve gelir kaynakları birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık 75.000–80.000 koltuklu bir stadyum güçlü performans göstermektedir. Paylaşılan optimizasyon çıktısı, optimum tasarım kapasitesini 79.287 koltuk ve ulaşım kapasitesini 79.411 taraftar olarak göstermektedir. Bu çalıştırmada Net Bugünkü ROI %500’ün üzerine çıkarak %811,52’ye ulaşmaktadır.

Bu sayı nihai yatırım önerisi olarak okunmamalıdır. Bir sinyal olarak okunmalıdır: Stadyum yalnızca bir spor tesisi değil; metropoliten, çok amaçlı ve gelir üreten bir varlık olarak modellendiğinde en iyi çözüm mevcut alanın genişletilmesinden çok farklı görünebilir.

Not: Bu değerler paylaşılan optimizasyon çalıştırmasına dayanmaktadır. Nihai yatırım kararları ayrıca arazi bulunabilirliği, mülkiyet, planlama onayları, çevresel kısıtlar, inşaat fazlaması, siyasi uygulanabilirlik ve ayrıntılı ulaşım mühendisliği gerektirir.

Gerçekçi bir stadyum optimizasyon modeli neleri içermelidir?

BMO Field örneği, stadyum kararının bir oturma planına, yenileme bütçesine veya zaten mevcut olan bir alana indirgenemeyeceğini gösterir. Gerçekçi bir optimizasyon modeli, tesisin tüm ömrü boyunca maliyetleri ve gelirleri birlikte içermelidir.

BMO Field’ın tam olarak çözemediği konu

BMO Field zaman içinde iyileştirilmiştir; ancak daha geniş stratejik sorun devam etmektedir. Tesis hâlâ göl kıyısında, açık hava stadyumu niteliğinde ve yıl boyu tam optimize edilmiş, çok amaçlı bir metropoliten varlık gibi çalışma kapasitesi sınırlıdır.

Daha kapsamlı bir maliyet ve gelir çalışması, aynı alana yatırım yapmaya devam etmenin mi yoksa daha güçlü bir bölgesel konumda yeni bir stadyum inşa etmenin mi daha iyi olduğunu sormalıydı. GTA’nın büyük otoyol ve transit koridorlarına yakın inşa etmemenin fırsat maliyetini test etmeliydi. Ayrıca daha fazla konser, kongre ve ticari aktivite çekebilecek kapalı veya iklim korumalı çok amaçlı bir stadyumun uzun vadeli değerini de tahmin etmeliydi.

Başka bir ifadeyle eksik katman yalnızca inşaat maliyeti değildi. Eksik katman sistem düzeyinde optimizasyondu: nüfus coğrafyası, ulaşım kapasitesi, etkinlik karması, taraftar yolculuk yükü, gelir potansiyeli ve uzun vadeli kamu değeri arasındaki etkileşim.

Highway 401 üzerindeki bir stadyum mantığı değiştirirdi

Highway 401 koridorunda veya yakınında bir stadyum yalnızca “downtown’dan daha uzak” anlamına gelmez. Böyle bir konum, metropoliten bölgenin konut ve hareketlilik yapısının merkezine daha yakın olurdu. Yonge Street ile Pearson Havalimanı arasında veya benzer şekilde 401 erişimi güçlü bir alanda yer alacak stadyum; kuzey Toronto, York Region, Peel Region, batı GTA toplulukları ve bölgesel transit ağlarıyla daha doğal bağ kurabilirdi.

Böyle bir konum büyük etkinlikler için downtown waterfront’a aşırı bağımlılığı da azaltabilirdi. Her maç veya konser için tüm bölgeyi güneye çekmek yerine tesis, birçok sakinin zaten yaşadığı ve hareket ettiği yerlere daha yakın konumlanabilirdi. Bu durum katılım ekonomisini, transit üzerindeki baskıyı, otopark değerini, hospitality’nin uygulanabilirliğini ve stadyum çevresindeki ticari ekosistemi değiştirirdi.